﻿<title_newspaper="Przekrój">
<title_article="Mózg i świat">
<author_1="Mieczysław Choynowski">
<author_2="">
<language="pl">
<style="press">
<year="1953">
<month="10">
<date="1953-10-18">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Niemłody już człowiek w czarnym tużurku stoi z rękopisem w ręce na mównicy. Przed nim skupiona, uroczysta sala. Kilkuset czołowych przedstawicieli nauk lekarskich całego świata słucha w napięciu jego dźwięcznego, energicznego głosu. To na Międzynarodowym Kongresie Lekarskim w 1903 roku w Madrycie przemawia Iwan Piotrowicz Pawłów. Ma lat 53, wszyscy znają go z badań nad nerwową regulacją krążenia krwi i ze świetnych odkryć w dziedzinie fizjologu trawienia, które mu przyniosły światową sławę i nagrodę Nobla. Lecz tu, w swym odczycie. "Doświadczalna psychologia i psychopatologia zwierząt", mówi wbrew oczekiwaniom o czymś całkiem innym, przedstawia światu po raz pierwszy wyniki swych nowych badań, owoc nowych licznych doświadczeń i długich rozmyślań.
Do dusznej kongresowej sali wpada ożywczy nurt materializmu. Tezy i wnioski Pawłowa są śmiałe i rewelacyjne, słowa brzmią jak wyzwanie. Czyż w epoce, gdy jeszcze niemal powszechnie wierzono w wyodrębnioną od organizmu "duszę", której funkcje są czymś różnym od funkcji ciała — nie stanowiło wyzwania twierdzenie, iż pojęcie duszy nie tylko nie jest przyrodnikowi potrzebne, lecz jest nawet wręcz szkodliwe?
Mimo, że doświadczenia wielkiego fizjologa rosyjskiego były proste a nowoodkryte prawa jasne i zrozumiałe, miały one dokonać przewrotu w dotychczasowych poglądach na procesy psychiczne u zwierząt i zapoczątkować nową epokę w dziejach wiedzy o człowieku. W odczycie swym na kongresie madryckim Pawłów po raz pierwszy użył publicznie pojęcia odruchu warunkowego i zastosował je do wyjaśnienia zjawisk, które dotąd usiłowano tłumaczyć nie fizjologicznie, lecz psychologicznie. Dzień ten był dniem historycznym — przed naukami biologicznymi otworzyły się nowe perspektywy, materialistyczna wymowa faktów okazała się bardziej przekonywująca od idealistycznych wierzeń, złudzeń i przesądów.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_2>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 



